พระมหากรุณาธิคุณและพันธกิจแห่งสถาบัน

การถวายผ้าพระกฐินพระราชทานนับเป็นพระราชประเพณีและโบราณราชวัตรอันสำคัญยิ่งที่สะท้อนถึงพระมหากรุณาธิคุณและพระราชศรัทธาของพระมหากษัตริย์ไทยที่มีต่อพระบวรพุทธศาสนา โดยทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานผ้าพระกฐินให้แก่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ องค์กร สถาบันการศึกษา และคหบดี นำไปทอดถวาย ณ พระอารามหลวงทั่วราชอาณาจักร

ในปีพุทธศักราช 2543 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานผ้าพระกฐินให้มหาวิทยาลัยรามคำแหงอัญเชิญไป ทอดถวายแด่พระภิกษุสงฆ์ผู้จำพรรษาถ้วนไตรมาส ณ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร ตำบลศรีสัชนาลัย อำเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย ระหว่างวันที่ 10–11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543

เหตุการณ์ในคราวนั้นมิได้เป็นเพียงการบำเพ็ญกุศลตามประเพณีนิยม หากแต่เป็นภาพสะท้อนสำคัญของประวัติศาสตร์องค์กรที่เชื่อมโยงอัตลักษณ์ ความทรงจำ และพันธกิจด้านการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมของมหาวิทยาลัยเข้ากับรากเหง้าทางประวัติศาสตร์ของแผ่นดินสุโขทัยอย่างแนบแน่น

สายสัมพันธ์สุโขทัยกับอัตลักษณ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง

การเดินทางไปประกอบพิธีถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ณ ดินแดนสุโขทัยของมหาวิทยาลัยรามคำแหง มีนัยเชิงสัญลักษณ์และเชิงประวัติศาสตร์อย่างลึกซึ้ง ด้วยมหาวิทยาลัยได้รับพระราชทานนามเพื่อเฉลิมพระเกียรติแด่พ่อขุนรามคำแหงมหาราช องค์บูรพกษัตริยาธิราชผู้ทรงประดิษฐ์อักษรไทยและทรงวางรากฐานพระพุทธศาสนานิกายเถรวาทลังกาวงศ์ในแผ่นดินสุโขทัย

ขณะเดียวกัน วัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร หรือที่รู้จักในนาม “วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง” จัดเป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ริมแม่น้ำยมในเขตโบราณสถานเมืองเชลียง ศูนย์กลางความเจริญรุ่งเรืองยุคเริ่มแรกก่อนการสถาปนากรุงสุโขทัยเป็นราชธานี ภายในวัดปรากฏโบราณสถานสำคัญคือพระปรางค์ประธานทรงขอมโบราณ ที่ผ่านการบูรณะและพัฒนาการทางศิลปกรรมสืบเนื่องมาตั้งแต่ยุคสุโขทัยและอยุธยา

นอกจากนี้ ในช่วงทศวรรษ 2540 มหาวิทยาลัยรามคำแหงกำลังดำเนินนโยบายสำคัญในการกระจายโอกาสทางการศึกษาไปสู่ส่วนภูมิภาค ซึ่งรวมถึงการจัดตั้งสาขาวิทยบริการเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดสุโขทัย การร่วมแรงร่วมใจของประชาคมรามคำแหงในการเดินทางมายังเมืองโบราณศรีสัชนาลัยในครั้งนั้น จึงเปรียบเสมือนการ “หวนคืนสู่รากเหง้า” และการแสดงความผูกพันอันแน่นแฟ้นระหว่างสถาบันอุดมศึกษากับชุมชนท้องถิ่นประวัติศาสตร์อย่างแท้จริง

บันทึกเหตุการณ์และบรรยากาศแห่งพิธีการ

พิธีการถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน ประจำปี 2543 จัดขึ้นอย่างถูกต้องตามระเบียบแบบแผนโบราณราชประเพณีและขนบธรรมเนียมทางศาสนา โดยแบ่งออกเป็น 2 ช่วงเวลาสำคัญ ดังนี้

1. พิธีสมโภชองค์พระกฐินพระราชทาน (วันศุกร์ที่ 10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543)

คณะดำเนินงานได้อัญเชิญและประดิษฐานองค์ผ้าพระกฐินพระราชทาน พร้อมด้วยเครื่องบริวารพระกฐิน ณ ศาลาการเปรียญ วัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร ในช่วงค่ำ มีการประกอบพิธีเจริญพระพุทธมนต์สมโภชองค์พระกฐินโดยพระสงฆ์ทรงสมณศักดิ์ จำนวน 10 รูป และการแสดงพระธรรมเทศนา 1 กัณฑ์ เพื่อความเป็นสิริมงคล โดยมีบุคลากรของมหาวิทยาลัย ข้าราชการ ตลอดจนพุทธศาสนิกชนและประชาชนในชุมชนท้องถิ่นเข้าร่วมพิธีด้วยความเปี่ยมศรัทธา

2. พิธีทอดถวายผ้าพระกฐินพระราชทาน (วันเสาร์ที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2543)

ในช่วงบ่าย คณะผู้บริหาร คณาจารย์ บุคลากร มหาวิทยาลัยรามคำแหง นำโดยศาสตราจารย์รังสรรค์ แสงสุข อธิการบดีมหาวิทยาลัยรามคำแหง (ในขณะนั้น) พร้อมด้วยหัวหน้าส่วนราชการ ข้าราชการฝ่ายพลเรือน ทหาร ตำรวจ และประชาชนชาวอำเภอศรีสัชนาลัย ได้ร่วมกันตั้งริ้วขบวนอัญเชิญผ้าพระกฐินพระราชทานและเครื่องอัฐบริขาร เคลื่อนจากศาลาการเปรียญเข้าสู่พระอุโบสถวัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรวิหาร

ลำดับพิธีการดำเนินไปตามแบบแผนราชประเพณี

1. การบูชาพระรัตนตรัย ประธานในพิธีจุดธูปเทียนบูชาพระประธานในพระอุโบสถ
2. การถวายผ้าพระกฐิน ประธานอัญเชิญผ้าพระกฐินพระราชทานขึ้นประคองเบื้องหน้า และกล่าวถวายแด่คณะสงฆ์ผู้จำพรรษาถ้วนไตรมาส
3. พิธีกรานกฐินและการอนุโมทนา คณะสงฆ์ประกอบพิธีกรานกฐินตามพระธรรมวินัย พร้อมทั้งถวายอนุโมทนาและถวายอดิเรก
4. การกรวดน้ำรับพร ประธานในพิธี คณะผู้บริหาร และผู้ร่วมงานร่วมกันกรวดน้ำรับพร เป็นอันเสร็จสิ้นพิธีการอย่างสมพระเกียรติ

คุณค่าทางประวัติศาสตร์องค์กรและมรดกทางความทรงจำ

ในการถวายผ้าพระกฐินพระราชทานครั้งประวัติศาสตร์นี้ คณะผู้บริหาร คณาจารย์ บุคลากร และนักศึกษามหาวิทยาลัยรามคำแหง ตลอดจนผู้มีจิตศรัทธา ได้ร่วมบริจาคจตุปัจจัยทำบุญ พร้อมงบประมาณสมทบจากมหาวิทยาลัย รวมเป็นยอดเงินสุทธิทั้งสิ้น 679,315.50 บาท เพื่อนำไปใช้ในการบูรณปฏิสังขรณ์เสนาสนะ โบราณสถาน และทำนุบำรุงพระพุทธศาสนาภายในพระอารามหลวง

ภาพถ่าย เอกสาร และบันทึกเหตุการณ์ในครั้งนี้ มิได้ทำหน้าที่เป็นเพียงบันทึกกิจกรรมในอดีต แต่คือ “มรดกความทรงจำขององค์กร (Organizational Memory)” ที่ทำหน้าที่เป็นหลักฐานทางจดหมายเหตุ ยืนยันถึงบทบาทของมหาวิทยาลัยรามคำแหงในการเป็นสถาบันการศึกษาเพื่อชุมชนและสังคม ที่มุ่งมั่นสืบสาน อนุรักษ์ และเชิดชูมรดกทางศิลปวัฒนธรรมไทยให้สถิตสถาพรคู่แผ่นดิน