มหาวิทยาลัยรามคำแหง ถือกำเนิดขึ้นจากวิสัยทัศน์และความทุ่มเทของบุคคลสำคัญหลายท่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ซึ่งมีบทบาทสำคัญยิ่งในฐานะผู้บุกเบิกและอธิการบดีคนแรก เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2513 ในสมัยรัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร รองศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ได้รับการแต่งตั้งจากปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ให้ดำรงตำแหน่ง ประธานคณะกรรมการเตรียมการเปิดมหาวิทยาลัยรามคำแหง ร่วมกับคณะกรรมการอีก 7 ท่าน เพื่อทำหน้าที่เตรียมความพร้อมด้านต่าง ๆ ในการจัดตั้งมหาวิทยาลัยให้ทันการเปิดการศึกษาในปี พ.ศ. 2514

คณะกรรมการฯ ได้เสนอขอใช้ที่ดินและอาคารในสถานที่แสดงสินค้านานาชาติของกรมเศรษฐสัมพันธ์ กระทรวงเศรษฐการ (ปัจจุบันคือ กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์) เป็นสถานที่ตั้งชั่วคราว ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี อาคารหอประชุม A.D.1 (Auditorium 1) ได้รับการปรับปรุงและใช้เป็นสำนักงานอธิการบดี นับเป็นสถานที่ทำงานแห่งแรกของมหาวิทยาลัยรามคำแหง

ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2514 รองศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ได้เข้าร่วมการประชุมสภามหาวิทยาลัยครั้งแรก ณ ตึกไทยคู่ฟ้า ทำเนียบรัฐบาล ในฐานะประธานคณะกรรมการเตรียมการฯ โดยมี ฯพณฯ จอมพลถนอม กิตติขจร นายกสภามหาวิทยาลัย เป็นประธานในที่ประชุม ท่านได้รายงานผลการเตรียมการจัดตั้งมหาวิทยาลัยให้ที่ประชุมรับทราบ วาระสำคัญของการประชุมครั้งนั้นคือการแต่งตั้งผู้บริหารมหาวิทยาลัย โดยที่ประชุมมีมติเลือกและเสนอให้แต่งตั้งบุคคลสำคัญดังต่อไปนี้:

1. นายศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ดำรงตำแหน่ง อธิการบดี

2. นายไพบูลย์ สุวรรณโพธิ์ศรี ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะบริหารธุรกิจ

3. นายสง่า ลีนะสมิต ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะนิติศาสตร์

4. นายอภิรมย์ ณ นคร รักษาการในตำแหน่งคณบดีคณะศึกษาศาสตร์

5. นายอุดม วโรตม์สิกขดิตถ์ รักษาการในตำแหน่งคณบดีคณะมนุษยศาสตร์

6. นายธนกาญจน์ ภัทรากาญจน์ รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักบริการทางวิชาการและทดสอบประเมินผล

ต่อมา ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง ศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ให้ดำรงตำแหน่ง อธิการบดีมหาวิทยาลัยรามคำแหง สมัยแรก มีผลตั้งแต่วันที่ 13 พฤษภาคม พ.ศ. 2514 ถึงวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2516 นับเป็นช่วงเวลาแห่งการก่อตั้งและวางรากฐานอันสำคัญยิ่งของมหาวิทยาลัย ประกาศดังกล่าวได้ลงในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 88 ตอน 59 ฉบับพิเศษ หน้า 5 ลงวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2514 และ 4 ปีต่อมา ศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ ได้รับความไว้วางใจให้กลับมาดำรงตำแหน่งอธิการบดีอีกครั้งในสมัยที่สอง ตั้งแต่วันที่ 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521 ถึงวันที่ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2523

"ด้วยวิสัยทัศน์ ความทุ่มเท และบทบาทนำของศาสตราจารย์ ดร.ศักดิ์ ผาสุขนิรันต์ มหาวิทยาลัยรามคำแหงจึงสามารถก่อตั้งขึ้นและพัฒนาเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญของประเทศได้อย่างมั่นคงจวบจนปัจจุบัน"

..............................................................

* เรียบเรียงบทความเชิงประวัติศาสตร์ โดย เวธกา บุณยะฤทธิ์ บรรณารักษ์ปฏิบัติการ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง (2568, มิถุนายน 20)

* Content จัดทำโดย เวธกา บุณยะฤทธิ์ บรรณารักษ์ปฏิบัติการ สำนักหอสมุดกลาง มหาวิทยาลัยรามคำแหง (2568, มิถุนายน 24)